Συνδεθείτε μαζί μας

Τα Δόντια & Ανατομία τους

Η ωραια εμφανιση παντα επαιζε σπουδαιο ρολο στην κοινωνικη προβολη του ανθρωπου και σε μια ωραια εμφανιση κανεις δεν μπορει να αμφισβητησει τον καταλυτικο ρολο που παιζει ενα ωραιο χαμογελο. Eνα λαμπερο, ενα ελκυστικο ή σαγηνευτικο χαμογελο δεν ειναι θεμα μονο ωραιων ή βαμενων χειλιων αλλα προπαντος ωραιων υγιων δοντιων.  Τα δοντια λοιπον ειναι ο καθρεπτης μας.  Ελκυουν ή απωθουν και αντανακλουν την υγεια μας.  Συμμετεχουν ενεργα στις λειτουργιες της μασησης και της ομιλιας και επικεντρωνουν τα βλεμματα ολων συμβαλλοντας καθοριστικα στην αισθητικη του προσωπου.  Ειδικοτερα το σχημα των δοντιων, το χρωμα τους, η διαταξή τους στον οδοντικο φραγμο, η συσχετιση τους με τη γραμμη γελωτος και η αναλογια τους με τα υπολοιπα χαρακτηριστικα του προσωπου συμβαλλουν στην αισθηση του ωραιου, του αποδεκτου και του αρμονικου καθως και των αποκλισεων τους.

Η εξελικτική πορεία των δοντιών αρχίζει σε πολύ πρώιμο στάδιο της ζωής μας, όταν κατά την πέμπτη εμβρυική εβδομάδα αρχίζουν να δραστηριοποιούνται συγκεκριμένοι κυτταρικοί σχηματισμοί και από την μεταξύ τους αλληλεπίδραση προκύπτουν οι οδοντικές καταβολές ή οδοντικά σπέρματα στα σημεία εκείνα του εμβρυικού σώματος όπου αργότερα θα δημιουργηθούν η άνω και η κάτω γνάθος.  Η νεογιλή οδοντοφυία αρχίζει να εμφανίζεται γύρω στον έκτο με όγδοο μήνα μετά τη γέννηση και αρχίζει σταδιακά από το έκτο έτος να αντικαθίσταται από τα μόνιμα δόντια.  Στην ηλικία των δεκαοκτώ έως είκοσι ετών η μόνιμη οδοντοφυία συνήθως ολοκληρώνεται με την ανατολή και του τελευταίου μόνιμου γομφίου, "φρονιμήτη ή σωφρονιστήρα".  Τα δόντια με άλλα λόγια ακολουθούν ένα βιολογικό κύκλο από την εμφάνιση μέχρι την ολοκλήρωσή τους που συνοδεύεται από μία παράλληλη και καλά συντονισμένη ανάπτυξη και διαμόρφωση των ιστών που τα περιβάλλουν.  

 

Ανατομοφυσιολογία οδοντικών και περιοδοντικών ιστών

Τα δόντια μας με όση τελειότητα και αν εμφανιστούν στη στοματική κοιλότητα υφίστανται μετακλητές ή αμετάκλητες βλάβες που μπορεί να οδηγήσουν σε μεταβολή της δομής τους ή ακόμη και σε απώλειά τους από το φραγμό.  Ως δόντι δεν εννοούμε τη μύλη του δοντιού που φαίνεται μέσα στη στοματική κοιλότητα και τη ρίζα που είναι εγγομφωμένη μέσα στο οστούν των γνάθων αλλά και τους περιοδοντικούς ιστούς που το περιβάλλουν και με τους οποίους υπάρχει μια άρρηκτη βιολογική σχέση και αλληλεπίδραση, έτσι ώστε με την ευρύτερη έννοια εξεταζόμενα αποτελούν μια ενιαία βιολογική μονάδα.

Δόντια. Τα δόντια μορφολογικά αποτελούνται 1) από τη μύλη που είναι το τμήμα του δοντιού που προβάλλει και φαίνεται μέσα στο στόμα 2) από τη ρίζα που είναι εγγομφωμένη μέσα στη γνάθο σε χώρο που λέγεται φατνίο και 3) από την πολφική κοιλότητα που είναι ο χώρος στο εσωτερικό του δοντιού και φιλοξενεί τον πολφό.

Ιστολογικά τα δόντια αποτελούνται από την 1) οδοντίνη η οποία περιβάλλει τον πολφό και αποτελεί το τοίχωμα της πολφικής κοιλότητας 2) την αδαμαντίνη η οποία καλύπτει την οδοντίνη στην περιοχή της μύλης και είναι η σκληρότερη ουσία του ανθρώπινου σώματος αποτελούμενη κατά 96% από ανόργανα συστατικά και κατά 4% από οργανικά 3) την οστεΐνη η οποία καλύπτει την οδοντίνη στην περιοχή της ρίζας και 4) τον πολφό που είναι αγγειονευροβριθής συνδετικός ιστός και πληρεί την πολφική κοιλότητα.  Η αδαμαντίνη αποτελεί την πρώτη γραμμή άμυνας για την προστασία της οδοντίνης και κυρίως του πολφού.

Περιοδοντικοί ιστοί. Το δεύτερο μέρος της οδοντικής μονάδας αποτελείται από τα ούλα, το περιρρίζιο, την φατνιακή απόφυση και την οστεΐνη που όπως προαναφέρθηκε αποτελεί και συστατικό του δοντιού γιατί δι’ αυτής επιτυγχάνεται η σύνδεση δοντιού και περιοδοντικών ιστών.  Οι περιοδοντικοί ιστοί περιβάλλουν τα δόντια και έχουν ως λειτουργική αποστολή τη στήριξη και συγκράτησή τους στο οστούν των γνάθων.

Ούλα. Τα ούλα περιβάλλουν την αυχενική μοίρα του δοντιού και ιστολογικά αποτελούνται από το χόριο στο βάθος και το επιθήλιο επιφανειακά μεταξύ των οποίων παρεμβάλλεται ο βασικός υμένας ή βασική μεμβράνη. Ανατομικά διακρίνονται σε ελεύθερα και προσπεφυκότα ανάλογα δε με την θέση τους διακρίνονται σε έξω ούλα ή προστομιακά, έσω ούλα ή γλωσσικά ή υπερώια και μεσοδόντια ούλα μεταξύ των δοντιών.

Το επιθήλιο των ούλων αποτελείται από τέσσερις στιβάδες 1) βασική ή βλαστική στιβάδα, 2) ακανθωτή στιβάδα, 3) κοκκιώδη στιβάδα και 4) κερατίνη στιβάδα επιφανειακά. Κάθε στιβάδα έχει τα δικά της ιστολογικά χαρακτηριστικά ανάλογα με την αποστολή της. Το χόριο των ούλων βρίσκεται κάτω από την βασική στιβάδα του επιθηλίου, αποτελείται από πυκνό συνδετικό ιστό και ενώνεται με το επιθήλιο δια του βασικού υμένα και με το υποκείμενο περιόστεο απευθείας με κολλαγόνες ίνες που εξασφαλίζουν την σταθερότητα και το αμετακίνητο των προσπεφυκότων ούλων. Τα κύτταρα του συνδετικού ιστού των ούλων αποτελούν 1) οι ινοβλάστες, 2) μαστοκύταρα, 3) οστεοβλάστες και οστεοκλάστες 4) διάφορα άλλα κύτταρα όπως μακροφάγα μονοκύτταρα και λεμφοκύταρα πολυμορφοπύρινα, λευκοκύτταρα. Η στήριξη των ούλων με το δόντι εξασφαλίζεται δια των κολλαγόνων ινών του χορίου οι οποίες συνάπτονται με την οστεΐνη ουσία και το περιόστεο του οστού των φατνίων.

Ουλοδοντική σχισμή. Είναι η αβαθής αύλακα περιμετρικά του δοντιού και αφορίζεται από τα ελεύθερα ούλα και την επιφάνεια του δοντιού και το προσπεφυκός επιθήλιο στον πυθμένα αυτής. Η ουλοδοντική σχισμή αποτελεί το πλέον ευαίσθητο σημείο της παθολογίας των περιοδοντικών ιστών.

Περριρίζιο. Το δόντι μέσα στο φατνίο δεν βρίσκεται σε άμεση επαφή με το οστούν της γνάθου αλλά υπάρχει χώρος ο οποίος καλείται περριριζικός χώρος και πληρούται από συνδετικό ιστό ο οποίος αποτελείται από κολλαγόνες ίνες, κύτταρα, αγγεία και νεύρα και ονομάζεται περιρρίζιο. Αποστολή του περριριζίου είναι η συγκράτηση των δοντιών μέσα στο φατνίο με τις ίνες αυτού που προσφύονται τόσο στην οστεΐνη του δοντιού όσο και στα ούλα και στο οστούν του φατνίου. Τα κύταρα του περιριζίου διακρίνονται σε 1) ινοβλαστες που παράγουν τις ίνες του 

Νικήτας Συκαράς

Ο Νικήτας Συκαράς είναι Οδοντίατρος - Προσθετολόγος, Δρ. Πανεπιστημίου Τexas A&M , USA και Επίκουρος Καθηγητής του Τομέα Προσθετολογίας στο Εθνικό & Καποδιστριακό Παν/μιο Αθηνών

Σωτήριος Συκαράς

Ο Σωτήριος Συκαράς είναι Ομότιμος Καθηγητής Οδοντιατρικής Σχολής 
του Εθνικού & Καποδιστιρακού Παν/μίου Αθηνών