Συνδεθείτε μαζί μας

Μύθοι & αλήθειες για τα Αντισυλληπτικά χάπια

Σήμερα στις προηγμένες χώρες το 50% των γυναικών της αναπαραγωγικής ηλικίας χρησιμοποιούν τα αντισυλληπτικά χάπια, επιτυγχάνοντας έτσι, να μειώσουν σε σημαντικό βαθμό τον αριθμό των εκτρώσεων από ανεπιθύμητες κυήσεις. Δυστυχώς στην Ελλάδα το ποσοστό των γυναικών που χρησιμοποιούν για αντισύλληψη το «χάπι» περιορίζεται σε μονοψήφιο νούμερο.

Το γεγονός αυτό οφείλεται σε φοβίες που έχουν καλλιεργηθεί από χρόνια στις γυναίκες και μεταφέρονται από στόμα σε στόμα δημιουργώντας μια προκατάληψη στο γυναικείο πληθυσμό σχετικά με τα αντισυλληπτικά.

Αυτό που δεν είναι γνωστό  στις περισσότερες γυναίκες είναι το γεγονός ότι τα αντισυλληπτικά ίσως είναι η καλύτερα μελετημένη ουσία στην ιστορία της Ιατρικής, αφ'ενός λόγω των ετών που έχουν χρησιμοποιηθεί, αφ'ετέρου δε λόγω του τεράστιου αριθμού των γυναικών που τα χρησιμοποιούν ή τα έχουν χρησιμοποιήσει.

Για τον λόγο αυτό θα προσπαθήσουμε να δούμε τις τελευταίες απόψεις που υπάρχουν για τα αντισυλληπτικά, ώστε η γνώση των πραγματικών δεδομένων να μπορεί να οδηγήσει την γυναίκα στην απόφαση, εάν θα πάρει, ή όχι το «χάπι».

Ένας από τους ισχυρότερους μύθους που υπάρχουν είναι ότι τα αντισυλληπτικά προκαλούν καρκίνο.

Στην πραγματικότητα συμβαίνει ακριβώς το αντιθετο.

Ένας χρόνος χρήσης αντισυλληπτικών μειώνει στο 50% τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του ενδομητρίου, εάν δε η χρήση είναι πλέον των 3 ετών, η μείωση είναι μεγαλύτερη.

Η προστασία υφίσταται 15 χρόνια περίπου μετά την διακοπή τους.

Το ίδιο συμβαίνει και για τον καρκίνο της ωοθήκης.

Όσο μεγαλύτερο διάστημα έχουν χρησιμοποιηθεί τόσο αυξάνει η προστασία της γυναίκας, ώστε μετά χρήση 10 ετών η μείωση του κινδύνου γι αυτόν τον καρκίνο να φθάνει το 80%. Και εδώ η προστασία υφίσταται τουλάχιστον 10-15 χρόνια μετά την διακοπή.

Στις ΗΠΑ υπολογίζεται ότι την 10 ετία του 80 λόγω της χρήσης του χαπιού δεν ανέπτυξαν καρκίνο του ενδομητρίου 2000 γυναίκες και καρκίνο της ωοθήκης 1700.

Για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας υπάρχουν μελέτες που δείχνουν ότι όσες λαμβάνουν το χάπι εμφανίζουν σε μεγαλύτερο κάπως ποσοστό αυτόν τον καρκίνο.

Σήμερα γνωρίζουμε ότι ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας, σχετίζεται με τον ιό ΗPV. Είναι επόμενο λοιπόν γυναίκες οι οποίες παίρνουν αντισυλληπτικά να είναι αυτές που έχουν  σεξουαλικές σχέσεις, άρα έχουν και μεγαλύτερη πιθανότητα να αποκτήσουν τον ιό. Επίσης λόγω του ότι είναι συχνότερα υψηλότερου μορφωτικού επιπέδου έχουν τακτικότερα έλεγχο με Pap-test, ώστε να αντιχνεύεται σε μεγαλύτερο ποσοστό ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας.

Ο καρκίνος του μαστού αποτελεί τέλος άλλο ένα φόβητρο για τις γυναίκες για την χρήση των αντισυλληπτικών.

Ο καρκίνος αυτός  είναι  από τους συχνότερους στις γυναίκες και 1 στις 9 θα τον εμφανίσει κατά την διάρκεια της ζωής της.

Λόγω της συχνής εμφάνισης του σαφή συμπεράσματα για την σχέση καρκίνου του μαστού  και αντισυλληπτικών, παρά το πλήθος των μελετών που έχουν γίνει, δεν υπάρχουν.

Οι περισσότεροι συμφωνούν ότι η χρήση αντισυλληπτικών δεν σχετίζεται με την εμφάνιση καρκίνου του μαστού μετά την ηλικία των 45.

Υπάρχουν μελέτες που διαπιστώνουν ότι η χρήση αντισυλληπτικών σε μικρή ηλικία για διάστημα άνω των 5 ετών μπορεί να οδηγήσει σε ελαφρώς αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού. Άλλες όμως μελέτες καταλήγουν σε αντίθετα συμπεράσματα.

Υπολογίζεται ότι σαφέστερα συμπεράσματα για την σχέση καρκίνου του μαστού και αντισυλληπτικών θα έχουμε τουλάχιστον μετά από 10 χρόνια.

Ένας άλλος φόβος είναι ότι η χρήση του χαπιού μπορεί να οδηγήσει αργότερα  σε δυσχέρεια στην σύλληψη ή και στειρότητα.

Μόνο 1-2% των γυναικών μπορούν να εμφανίσουν κάποια καθυστέρηση του φυσιολογικού αναπαραγωγικου κύκλου.

Επίσης δεν είναι αναγκαία να γίνεται διακοπή της χρήσης του χαπιού μετά ακόμη και από την συνεχή χρήση του για 5 χρόνια.

Η χρήση των σύγχρονων αντισυλλληπτικών μπορεί να γίνει μέχρι ακόμη και την εμμηνόπαυση από υγιείς μη καπνίστριες γυναίκες.

Η συνήθης πάντως πρακτική  είναι σήμερα γυναίκες άνω των 35 ετών που έχουν γεννήσει και δεν επιθυμούν άλλα παιδιά, να χρησιμοποιούν για αντισύλληψη σε αυτές τις ηλικίες το ενδομητρικό σπείραμα.

Η χρήση λοιπόν των αντισυλληπτικών μπορεί να γίνει από υγιείς γυναίκες μετά από συνεννόηση με τον γυναικολόγο τους εφ'όσον δεν καπνίζουν πάνω από 15 τσιγάρα την ημέρα, δεν εμφανίζουν καρδιαγγειακά προβλήματα, ή πολύ υψηλή χοληστερίνη, ή νοσήματα του ήπατος.

Τα αντισυλληπτικά όπως όλα τα φάρμακα έχουν ενδείξεις, αντενδείξεις και παρενέργειες.

Οι παρενέργειες μπορούν να εμφανιστούν  σε πολύ μικρό αριθμό γυναικών και οι περισσότερες από αυτές έχουν διαπιστωθεί με τα αντισυλληπτικά των προηγουμένων ετών που περιέχουν υψηλότερες δόσεις από τα εν χρήσει σήμερα. Οι διαταραχές που μπορούν να προκαλέσουν στο καρδιαγγειακό σύστημα οφείλονται στο ότι το προγεστερινοειδές που περιέχουν μπορεί σε αντίθεση με τα οιστρογόνα να αυξήσει την «κακή» LDL χοληστερίνη και να ελαττώσει την «καλή» ΗDL, ενώ τα οιστρογόνα κατηγορούνται για πρόκληση θρόμβων.

Για τον λόγο αυτό η χρήση αντισυλληπτικών  από γυναίκες με τους παρακάτω παράγοντες κινδύνου πρέπει να γίνεται μετά από ιατρική συμβουλή και αξιολόγηση των υπέρ και κατά της χορήγησης.

  • Οικογενειακό ιστορικό εμφραγμάτων ή διαβήτου
  • Προηγούμενη καρδιαγγειακή νόσος
  • Κάπνισμα
  • Υπέρταση (πάνω από 140/90)
  • Παχυσαρκία
  • Μειωμένη κινητική δραστηριότητα

Η χρήση των αντισυλληπτικών μπορεί να προκαλέσει μερικές ελαφρότερες παρενέργειες οι οποίες όμως μπορύν να οδηγήσουν την γυναίκα, είτε σε διαφορετικού τύπου αντισυλληπτικό, ή και διακοπή του. Αυτές είναι:

  1. Aκμή. Μπορεί να εμφανιστεί βελτίωση, χειροτέρευση, ή να παραμείνει αμετάβλητη. Για την ακμή υπάρχουν αντισυλληπτικά που με την χρήση τους η ακμή σαφώς βελτιώνεται
  2. Σταγονοειδής αιμόρροια. Συνήθως εξαφανίζεται μετά τους 4 πρώτους μήνες της λήψης, αλλά μπορεί και να αντιμετωπιστεί  με αλλαγή του αντισυλληπτικού.
  3. Τάση στους μαστούς. Και αυτή μπορεί να αντιμετωπιστεί με αλλαγή του χαπιού.
  4. Κατάθλιψη. Είναι αρκετά δύσκολο να διαπιστωθεί, εάν οφείλεται στο χάπι, ή οφείλεται σε φόβους από την λήψη του, ή σε ψυχολογικά προβλήματα που μπορεί να προέρχονται από τις σεξουαλικές και διαπροσωπικές σχέσεις που οδήγησαν στην χρήση των αντισυλληπτικών.
  5. Πονοκέφαλοι, ναυτία. Μπορεί να βελτιωθούν με αλλαγή του αντισυλληπτικού.
  6. Αύξηση βάρους. Μπορεί να οφείλεται στην ανδρογόνο δράση του προγεσταγόνου που αυξάνει την όρεξη. Η αλλαγή του χαπιού με μικρότερη δοσολογία μπορεί να βελτιώσει το πρόβλημα, αν και η προσεκτική διατροφή είναι η καλύτερη λύση.

Με όσα αναφέρθηκαν παραπάνω ελπίζουμε να έγινε σαφές, ότι τα αντισυλληπτικά χάπια αποτελούν σήμερα ένα από τα πιο σύγχρονα, ασφαλή και ευρέως διαδεδομένα μέσα αντισύλληψης τα οποία έχει στη διάθεση της η γυναίκα.

Η λήψη τους βέβαια πρέπει να γίνεται μετά από συνεννόηση με γυναικολόγο που μπορεί να συνταγογραφήσει μετά από την λήψη του ιστορικού και γυναικολογική εξέταση, τον κατάλληλο τύπο αντισυλληπτικών για την κάθε γυναίκα.

Φραγκάκης Γεώργιος

Ο Δρ. Γ. Φραγκάκης είναι Διευθυντής Β' Γυν/κου Τμήματος Νοσοκομείου "Ο Άγιος Σάββας"